Barajlardaki su seviyesinin son yılların en düşük seviyesine düştüğü uyarısında bulunan Prof. Dr. Doğan Yaşar, “İzmir Tahtalı barajında su son 14 yılın rekor düşük seviyesini yaşıyor” dedi.

Ramis SAĞLAM
İzmir

Kuraklığın neden olduğu ekonomik kriz her geçen gün kendisini daha da hissettiriyor. Yağışların düşüşü tarım ürünlerindeki verimliliğin düşmesine neden olurken, Haziran 2023’te üç endekse baktığımızda ise sonuç şöyle: Yaklaşık üç sene önce üç bölgede de gıda fiyatları 100 iken dünyada 128 birime, Türkiye’de 366 birime; AB’de ise 130 birime yükselmiş görünüyor. Geçtiğimiz mayıs ayında dünya gıda indeksinin tüm zamanların rekor kırdığını söyleyen Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı Başkanlığından Prof. Dr. Doğan Yaşar ile kuraklık ve ekonomik krizleri konuştuk.

BARAJLAR KURUYOR

1999 yılında su tutmaya başlayan Tahtalı Barajı’nın 2007 yılında yüzde 25’lere çıktığını belirten Yaşar, “Tahtalı Barajı 2008 yılındaki müthiş kuraklıkla yüzde 2’lere düştü. Çünkü 2008 yılı 1971’den sonra 493 kg ile en az yağışlı yıl oldu. Sonrasında 2009 yılı da 793 kg ile 1971 sonrasının rekoru kırıldı. 2009 yılında Tahtalı Barajı ilk kez yüzde 30’lara yükselmiş ve sonraki yıllarda yüzde 76’lara kadar yükselmeye devam etti. Ama bugün son 14 yılın rekor düşüşü ile yeniden yüzde 29,9’lara düştü” dedi.

“EKONOMİK KRİZİN NEDENİ KURAKLIK”

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de Mayıs-Ağustos 2023 arasında mevcut olan son ay istatistiklerini değerlendiren Yaşar, yıllık reel gıda enflasyonun en yüksek olduğu ülkeler arasında Türkiye’nin yüzde 15 reel gıda enflasyonu ile bu alanda dünyada dördüncü sırada yer aldığını söyledi. Ülkede ve dünyada yaşanan ekonomik krizin ana nedenin kuraklık olduğunu söyleyen Yaşar, “Enerjide ve tarımda oluşan büyük kayıplardır, ki ekonomik krizlerin ana nedeni hep kuraklıktır” diye konuştu.

VAHŞİ SULAMA VE GIDAYA YANSIMASI

Hızla artan nüfusun gıda, kullanma ve enerji amaçlı olarak suya olan gereksiniminin de hızla arttığının altını çizen Yaşar, “Tarım için gerekli suların barajlardan tarlalara kapalı sistemle ulaştırılması ve tarlalarda damlama/yağmurlama sulama sistemine geçilmesi gerekir. Çünkü gelişmiş ülkelerde suyun yüzde 40’ı tarımda kullanılırken Türkiye’de bu oran vahşi sulama nedeni ile yüzde 80 gibi devasa boyutlardadır. Vahşi sulama aynı zamanda verimli tarım topraklarında erozyona neden olmaktadır” dedi.

“DEVLET PLANLAMA YAPMALIDIR”

Tarım ürün desenlerinin iklimsel değişimlere göre devlet tarafından belirlenmesi gerektiğini söyleyen Yaşar, “Su kullanan sanayi tarım alanları dışındaki suyun bol olduğu bölgelere yönlendirilmelidir. Yer altı barajlarının planlanması şarttır. Bunun dışında şehirlerde kanalizasyon sistemleri ile yağmur sistemleri ayrılmalı ve toplanan yağmur suları yeniden barajlara ya da yapılacak olan göletlere yönlendirilmelidir. Arıtma tesislerinden arıtılan sular tarımda kullanılmalıdır” ifadelerini kullandı.