Ortadoğu’ya SAU Yorumu: Dr. Mustafa Caner’den Türk-İran Analizi

Ortadoğu’ya SAU Yorumu: Dr. Mustafa Caner’den Türk-İran Analizi

SAU Ortadoğu Enstitüsü Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Caner, katıldığı programda
Türk-İran ilişkilerinin tarihsel boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsünden Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Caner, CNN
International kanalında yayımlanan Connect the World programında, Erica Hill’in
sorularını yanıtladı. Dr. Caner Türkiye–İran ilişkilerinin çok katmanlı yapısına ilişkin
analizlerde bulundu.
İran’da devam eden protestolar ve bunların bölgesel istikrara etkilerini ele alan Dr.
Caner, Türkiye’nin İran’a yönelik yaklaşımının hem rekabeti hem de derin tarihsel iş
birliğini aynı anda barındırdığını vurguladı.
“İran’da kısa vadeli çöküş senaryosu gerçekçi değil”
İran’daki iç huzursuzluklara değinen Caner, son diplomatik değerlendirmelerle
uyumlu şekilde İran devletinin işlevselliğini koruduğunu vurguladı. Türkiye
Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açıklamalarını yorumlayan Dr. Caner,
protestoların yoğunluğuna rağmen İran rejiminin yaklaşık 90 milyonluk nüfus üzerinde
kontrolü sürdürebilecek güçlü bir idari ve güvenlik kapasitesine sahip olduğunu ifade
etti. Caner, bu köklü ve yerleşik kurumsal yapı nedeniyle İran devletinin kısa vadede
çökmesinin olası ya da beklenen bir senaryo olmadığını dile getirdi.
Türkiye ve İran “kadim komşular”
Türkiye ve İran’ın “kadim komşular” olduğuna vurgu yapan Dr. Caner, iki ülke
arasındaki sınırın yaklaşık 400 yıldır büyük ölçüde değişmeden kalmasının, sınırların
sıkça yeniden çizildiği bir bölgede istisnai bir durum olduğunun altını çizdi. Caner,
Suriye, Irak ve Lübnan gibi sahalarda zaman zaman karşıt pozisyonlar alınmasına
rağmen, enerji, ticaret ve sınır güvenliği alanlarında iş birliğini mümkün kılan rasyonel
bir denge geliştirilebildiğini ifade etti.

Türkiye’nin güvenlik hattında İran faktörü
Türkiye’nin ulusal güvenliği açısından İran’ın bütünlüğünün korunmasının kritik
önemde olduğunu vurgulayan Dr. Caner, İran’ın parçalanması ya da ciddi biçimde
istikrarsızlaşmasının Türkiye için ağır bölgesel güvenlik sonuçları doğuracağını
belirtti. Ankara açısından İran’ın toprak bütünlüğünün hayati bir güvenlik önceliği
olduğunu söyleyen Caner, sınırın ötesinde oluşabilecek bir güç boşluğunun
istikrarsızlık, düzensiz göç ve terör risklerini doğrudan Türkiye’ye taşıyacağını ifade
etti.