Afet Sonrası Müdahale Yetmez, Önleyici Politikalar Hayata Geçirilmelidir!

Afet Sonrası Müdahale Yetmez, Önleyici Politikalar Hayata Geçirilmelidir!

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Sakarya Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Semih UÇAR ve Yönetim Kurulunun, 27 Ekim 2026 tarihinde, gazetemize yaptığı değerlendirmede sel ve taşkınların yıkıcı etkilerinin plansız kentleşme, dere yataklarına müdahaleler ve yetersiz altyapıdan kaynaklandığını belirtti.

Taşkın risklerinin bilimsel ve mühendislik esaslarına göre değerlendirilmesi, dere yataklarının korunması ve altyapı sistemlerinin düzenli bakımının yapılması gerektiğini vurguladı.

Proje tasarımlarında ve yatırım planlamalarında, Hidrolik ve meteorolojik koşullar ilişkisini iyi oluşturmak, projelendirmenin çok iyi yapılması ve uygulamanın da projeye uygun olması, takiplerinin ve denetlenmesinin de titizlikle yapılması gerektiğine dikkat çekti. Bunların hepsi mühendislik ve kontrollük hizmetleri kapsamındaki, bu alandaki çalışmaları bilen tecrübeli, yetkin mühendislerce yapılması gerektiğini de dile getirdi. Yani söz konusu bu tür teknik yapıların, su yapıları uzmanlık alanı dışındaki mühendisler tarafından yapılması söz konusu bile olamaz dedi. Kaldı ki bu tür teknik yapılardaki karar vericiler de bu yetkinlikte kişiler, liyakatli kadrolar olmasının doğru olacağını söyledi.

Afetlerin önlenmesinde yetkin mühendislik hizmetlerinin, teknik liyakatin ve kamusal denetimin önemine dikkat çekti. Olası su baskınlarının ve taşkınların önüne geçebilmek için sürekli toplantılar yapılması gerektiğini, taşkın riskinin azaltılmasına yönelik bilimsel çalışmaların yapılmasını ve kurumlar arası koordinasyonun titizlikle yürütülmesi gerektiğini belirtti. Özellikle afetlerden sonra değil, afetlerden önce bilimsel yöntemlerle önlemler alınması gerektiğinin önemine bir kez daha vurgu yaptı.

TMMOB- İnşaat Mühendisleri Odası Sakarya Şube Başkanı İnş. Yük. Müh. Semih UÇAR

BASIN AÇIKLAMASI

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Sakarya Şubesi Yönetim Kurulunu Başkanı Semih UÇAR ve Yönetim Kurulunun Sakarya, Kocaeli ve İstanbul’da yaşanan sel felaketine ilişkin 27 Ekim 2026 tarihli basın açıklaması.
Afet Sonrası Müdahale Yetmez, Önleyici Politikalar Hayata Geçirilmelidir!

SON 84 YILIN YAĞIŞ REKORU KIRILDI.

Ne yazık ki can kayıpları var, cadde ve sokaklar göle döndü, hem maddi hem de manevi ciddi hasarlar var.

Sakarya, Kocaeli ve İstanbul sele teslim oldu. Son 84 yılın en büyük yağışını aldı. Karasu’da 232,7 Kg/m2, Kocaali’de 124,1 Kg/m2, Kaynarca’da 103,7 Kg/m2 ve İstanbul Beykoz’da 274,4 Kg/ m2 (Sakarya’da ortalama 130,0 Kg/m2) yağışlar dan bahsediyoruz. Bu yağışlar geçmişte olmuştur ve bundan sonrada olacaktır. Bunlar meteorolojik olası olaylardır, asıl olan hidrolik koşullara uygun olmayan, yeterli akışın sağlanması için koşulların bulunmayışıdır. Dere yatakları etrafındaki uygun olmayan yapılar, dere ulaşım koridorunda gerekli mesafeler konulmadan, akışı engelleyici kaçak yapılaşmadan kaynaklı yıkımlar, can ve mal kayıpları oluşmuştur. Yağış sonrası toplanma havzasından gelen yüzeysel akışların, dere yataklarına geldikten sonra bu uygunsuz, kaçak yapılar akışa engel teşkil etmektedir ve sonuç ortadadır. Bu durum yatağına sığmayıp yayılan, taşkın olarak etrafındaki yapılara, mala ve cana zarar vermektedir.

Bizler hep bugüne kadar afet olarak depremi algıladık, çünkü depremlerle can ve mal kayıpları yaşadık lakin en büyük afetlerden birinin de taşkınlar ve su baskınları olduğunu can ve mal kayıplarına sebep olabileceğini yaşayarak bugünlerde gördük. Taşkın ve Su Baskınlarına yönelik birazcık kayıtsız kalıyoruz.

Ne yazık ki ülkemizde her şiddetli yağışın ardından benzer görüntülerle ve acı kayıplarla karşılaşıyoruz. Yaşananlar, kentlerimizin afetlere karşı ne ölçüde hazırlıklı olduğu ve mevcut risklerin azaltılması için gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı sorularını yeniden gündeme getirmektedir.

Yetkili kişilerce sorumluluk bir kez daha doğaya yüklenmiş, etkili yağışlar yaşanan felaketin gerekçesi olarak sunulmuştur. Ancak yağan yağışların yerleşim yerlerinde felakete dönüşmesinin temel nedenleri iklim değişikliği kaynaklı değil, plansız ve çarpık kentleşme, yetersiz altyapı, tarım alanlarının yapılaşmaya açılması, merkezi ve yerel yönetimlerin kentleri rant politikalarına teslim etmesi, kent içinde yapılan projelerin meslek odalarının fikir ve görüşleri alınmadan ve gerekli asgari mühendislik çalışmaları yapılmadan hayata geçirilmesidir.

Doğal bir olayın can ve mal kayıplarına yol açan bir afete dönüşmesi kaçınılmaz değildir. Tehlikelerin önceden belirlenmesi ve risklerin azaltılması, bilimsel planlama ve mühendislik uygulamalarıyla mümkündür.

İstanbul gibi yoğun yapılaşma olan bir metropolde yağış sularının doğal yollarla toprağa sızabileceği alanların azalması, beton ve asfalt yüzeylerin yaygınlaşması, suyun kısa sürede yüzeysel akışa geçmesine neden olmaktadır. Dere yataklarının daraltılması veya üzerlerinin kapatılması, doğal su akış güzergâhlarının yapılaşma ve ulaşım yatırımlarıyla değiştirilmesi, yetersiz kesitli ya da tıkanmış menfezler ve yağmursuyu drenaj sistemlerinin kapasite sorunları taşkın riskini artırabilecek etkenlerdir. Bu etkenlerin İstanbul’da yaşanan olayın meydana geldiği havzalar ve bölgeler özelinde incelenmesi, risklerin doğru tespit edilmesi açısından zorunludur.

Özellikle alt geçitler, düşük kotlu bölgeler ve yoğun araç trafiğinin bulunduğu ulaşım aksları, su baskınlarının insan yaşamını doğrudan tehdit edebildiği alanlardır. Yağışın hangi güzergâhlardan aktığı, mevcut altyapının hangi debileri karşılayabildiği, suyun tahliyesini engelleyen fiziksel koşulların bulunup bulunmadığı ve acil durum müdahale sistemlerinin yeterliliği birlikte değerlendirilmelidir.

Bir kez daha altını çiziyoruz; afet yönetimi yalnızca olay sonrasında müdahale etmek ve oluşan zararları gidermekten ibaret değildir. Esas olan, afet meydana gelmeden önce riskleri belirlemek, zararları azaltmak ve kentleri güvenli hâle getirmektir. Buna karşın ülkemizde afet risklerinin önlenmesine ve azaltılmasına yeterince öncelik verilmediği; planlama, yapılaşma ve altyapı kararlarının bütünlüklü bir risk yönetimi anlayışıyla ele alınmadığı bilinmektedir.

Bu kapsamda;

Sakarya, Düzce, Kocaeli ve İstanbul’un taşkın riski altındaki havzaları, dere yatakları ve düşük kotlu bölgeleri güncel verilerle yeniden değerlendirilmeli; risk haritaları ve taşkın yönetim planları güncellenerek uygulamaya geçirilmelidir.

Yağmursuyu drenaj sistemlerinin hidrolik kapasitesi, menfezler, köprü geçişleri, mazgallar ve deşarj noktaları ayrıntılı biçimde incelenmeli; yetersiz kalan altyapı gerekli mühendislik hesapları doğrultusunda yenilenmelidir.

Dere yataklarının daraltılmasına, doğal akış güzergâhlarının engellenmesine ve taşkın riski taşıyan alanların yapılaşmaya açılmasına son verilmeli; mevcut sorunlu kesimler bilimsel ve teknik esaslara göre yeniden düzenlenmelidir.

Yağmursuyu ve atıksu sistemleri ayrıştırılmalı, altyapı yatırımları iklim değişikliğiyle birlikte artan etkili yağış riskleri dikkate alınarak havza ölçeğinde planlanmalıdır.

Betonlaşmayı artıran uygulamalar yerine yeşil alanlar, yağmur bahçeleri ve yağmur suyunu geçici olarak depolayıp akışı geciktiren doğa temelli çözümler yaygınlaştırılmalıdır.

Mazgal, ızgara, menfez ve drenaj hatlarının bakım ve temizlikleri düzenli, periyodik ve kayıt altına alınmış biçimde yürütülmeli; taşkın riski yüksek bölgelerde erken uyarı, trafik yönetimi ve acil müdahale düzenlemeleri güçlendirilmelidir.

Can güvenliğini tehdit eden alt geçitler, bodrum katlar ve benzeri kritik noktalar belirlenerek bu alanlara yönelik taşkın önleme ve tahliye tedbirleri alınmalıdır.

Kocaeli ve İstanbul’da yaşanan can kayıpları, afetlere hazırlık konusunun ertelenebilecek bir mesele olmadığını bir kez daha göstermiştir. Her felaketin ardından benzer açıklamaların yapılması, yurttaşlarımızın güvenliğini sağlamaya yetmemektedir. Önceki afetlerden çıkarılan derslerin planlama ve uygulama süreçlerine yansıtılması, bilimsel uyarıların dikkate alınması ve kamu kurumlarının sorumluluklarını yerine getirmesi gerekmektedir.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası olarak bir kez daha uyarıyoruz: Doğa olaylarının afete dönüşmesi kader değildir. Kentleşmeden imara, altyapı yatırımlarından yapılaşmaya ve afet yönetimine kadar bütün süreçlerde bilimi ve mühendisliği esas alan, kamusal yararı gözeten politikalar hayata geçirilmelidir. İstanbul’da yaşanan selin tüm yönleriyle araştırılmasını, sorumlulukların açıklığa kavuşturulmasını ve benzer acıların yeniden yaşanmaması için gerekli önlemlerin gecikmeksizin alınmasını talep ediyoruz.

TMMOB- İnşaat Mühendisleri Odası Sakarya Şube Başkanı İnş. Yük. Müh. Semih UÇAR