Uçak fiyatlarına güç yetmiyor…

Uçak

fiyatlarına

güç

yetmiyor…

Necdet Buluz

Ocak ayı enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla birlikte fiyatı en çok artan ve azalan ürünler belli oldu. Uçak fiyatları neredeyse ikiye katlandı.

Buna göre, geçen ay yüzde 57,08 fiyat artışı görülen hava yolu ile yurt dışı yolcu taşımacılığı en fazla pahalanan ürün olurken, en fazla ucuzlayan ise yüzde 7,64 azalışla kadın ve kız çocuk giysileri oldu.

En fazla fiyat artışı yaşanan bazı ürünler; meyvesi yenen sebzeler, taze veya soğutulmuş (domates, biber, salatalık, kabak vb.) yüzde 51,58, yeşil baklagil sebzeleri, taze veya soğutulmuş yüzde 33,09, ayaktan tedavi edici ve rehabilite edici hizmetler yüzde 32,29, havale ücretleri yüzde 30,87 oldu.

En çok ucuzlayan bazı ürünler; bebek giysileri (0-2 yaş) yüzde 6,28, erkek ayakkabıları yüzde 3,05, erkek ve erkek çocuk giysileri yüzde 3,01, bebek ve çocuk ayakkabıları yüzde 3,01 olarak gerçekleşti.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, Singapur’da düzenlenen Changi Havacılık Zirvesi 2026’da yaptığı konuşmada, havayolu sektörünün büyümeyi sürdürdüğünü ancak kârlılığın hâlâ ciddi bir sınama olmaya devam ettiğini söyledi.

Walsh, 2025’in sektör açısından iyi bir yıl olduğunu belirterek, küresel yolcu trafiğinin yüzde 5,3 arttığını açıkladı. Uluslararası yolcu talebi yüzde 7,1 yükselirken, iç hat trafiği yüzde 2,5 büyüdü. İç hatların, küresel yolcu gelir kilometrelerinin yaklaşık yüzde 37’sini oluşturduğu kaydedildi.

Kargo tarafında ise yüzde 3,4’lük büyüme gerçekleşti ve bu oran yıl başındaki tahminlerin üzerinde kaldı. Ancak jeopolitik gelişmelerin etkisi özellikle kargo pazarında hissedildi. Asya–Kuzey Amerika hattında hava kargo talebi yüzde 0,8 düşerken, Avrupa–Asya hattında yüzde 10,3 artış görüldü. Asya-Pasifik bölgesi ise hem yolcu hem de kargo taşımacılığında en güçlü büyümeyi kaydetti.

IATA, 2026 yılında küresel yolcu trafiğinin yüzde 4,9, kargo taşımacılığının ise yüzde 2,4 artacağını öngörüyor. Büyüme hızında hafif bir yavaşlama beklense de sektör açısından pozitif tablo korunuyor. Asya-Pasifik’in yolcu trafiğine yaklaşık yüzde 7,3, kargoya ise yüzde 6 büyüme ile liderlik etmesi bekleniyor.

Walsh, sektörün en zayıf halkasının kârlılık olduğunu vurguladı. 2025’te havayollarının toplam net kârının 40 milyar doların biraz altında, net kâr marjının ise sadece yüzde 3,9 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. 2026’da net kârın 41 milyar dolara çıkması beklense de marj değişmeyecek.

Bu durum, yolcu başına ortalama sadece 7,9 dolar net kâr anlamına geliyor. Asya-Pasifik bölgesinde ise net marjın yüzde 2,3 seviyesinde kalacağı ve yolcu başına kârın 3 doların biraz üzerinde olacağı öngörülüyor.

Pandemi sonrası toparlanmaya rağmen uçak teslimatlarındaki gecikmeler ve yedek parça sıkıntıları sürüyor. Walsh, filoların ortalama yaşının iki yıl artmasının yakıt ve bakım maliyetlerini yükselttiğini, bunun da sektöre 11 milyar doların üzerinde ek maliyet getirdiğini belirtti.

Havacılığın karbon ayak izini azaltmaya yönelik küresel çabalar da sektör üzerinde mali baskı oluşturuyor. Walsh, uluslararası havacılık için uygulanan karbon dengeleme sistemi CORSIA kapsamında sektörün 2035’e kadar yaklaşık 60 milyar dolarlık ek maliyetle karşılaşabileceğini söyledi.

Sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) üretiminde ise ilerleme yetersiz kaldı. 2025’te 1,9 milyon ton SAF üretildi; bu miktar toplam jet yakıtı tüketiminin sadece yüzde 0,6’sına karşılık geliyor. SAF fiyatlarının geleneksel jet yakıtının iki ila dört katına çıkması, talebi sınırlayan temel faktör olarak gösterildi.

Walsh, büyümenin devam ettiğini ancak maliyet baskıları, tedarik zinciri aksaklıkları ve çevresel yükümlülüklerin önümüzdeki dönemde de havayolları için temel zorluklar olacağını sözlerine ekledi.