Abdullah İbn-i Mübârek et-Türkî

Abdullah İbn-i Mübârek et-Türkî

Abdullah İbn-i Mübârek(736 Merv-797 Bağdâd-Hît) Tebe-i tâbiî’nin

büyüklerinden Türk asıllıdır.

Diyor ki ‘’Nefsini bilen Rabbini bilir’’ Hâdis-î Şerif’inin sırrına eren nefsini

sokakta gördüğü köpekten aşağı bilir.

“Varlığın mahiyetini bilmeyenlere ve diğer canlıları hakir görenlere, onları

itham edenlere (Bozkurt, Köpek, kedi vd) ithaf edilir. ”

Şol Musa’ya yoldaş olan İt* benim
Yar Âli’ye Düldül olan At benim
Yeşil ottan ineklerde süt benim
Bizi candan canı bizden ayırma

Deve oldum nice çöller gezerim
Yanış oldum nice eller bezerim
Tarla oldum nice beller sezerim
Bizi candan canı bizden ayırma

Kâh yılanım kâhî sıçan olmuşum
Kadehlerde şerbet olmuş dolmuşum
Buğday olup beti benzi solmuşum
Bizi candan canı bizden ayırma

Çiçek oldum bayırlarda açıldım
Böcek oldum çayırlarda saçıldım
Nacak oldum kaçıldım da kaçıldım
Bizi candan canı bizden ayırma

Tüm kainat zerrelerde eklidir
Tefekkürün sırrı küll-ü aklidir

‘’ Ve nahnü akrebü**’’ kulda saklıdır
Bizi candan canı bizden ayırma

Tüm varlığın mayası Hak bil bunu
Bir’i iki gören çapak sil bunu
Sende özden birliğe gel bul bunu
Bizi candan canı bizden ayırma
Hilmi ÖZDEN

(2023 Bağımsız T.C. Cumhurbaşkanı Adayı)

*Hz. Musa(a. s) Cenab-Hakk’a(c. c) münacatta bulunur:’’Ya Rabbi!
Bütün kavmim senin birliğine iman ediyor. Senden niyazım şu ki; hepsini affına
layık görüp, ednâ(aşağı) ve âlasını (yüce) bağışlamandır. ’’Allahü Teâlâ (c. c)
Hz Musa’ya ‘’Dua’nı kabul edeceğim fakat bana şu ednâ dediğin aşağılık
kullarımdan birisini getir de hepsinin günahlarını affedeyim’’ buyurdu. Bu hitabı
işiten Hz. Musa(a. s) bir deri bir kemik kalmış uyuz bir köpeğe rastladı.
Mahlûkatın en ednâ’sı olsa olsa budur diyerek uyuz köpeğin boynuna bir ip
takıp Allahü Teâlâ’nın(c. c) huzuruna götürmeye kalktı. O esnada köpek Allahü
Teâlâ’nın(c. c) kudreti ile konuşmaya başladı. ’’Ey Allah’ın Nebisi! Beni nereye
götürüyorsun?’’ ‘’ Aman bunu yapmayasın. ’’ Eğer beni boynumda iple
sürükleyerek götürürsen ben ilahi huzurda yücelirim. Ancak senin bu hareketin
zillete sebeb olur. Allahü Teâlâ(c. c) bu emrinden kastı seni imtihan etmektir.
Sana öğüdüm olsun ki daima alçakgönüllü ol. Hiç kimseyi hor görme. Allahü
Teâlâ(c. c) kullarının hor görülmesini istemez. Dünya ehli hangi mahlûka
kıymet vermezse o Allahü Teâlâ(c. c) nezdinde yücelir. ’’ Hz Musa(a. s) bunları
dinleyince gözleri yaşla doldu ve şöyle dedi’’ Ey hayvancağız! Bilmeyerek sana
eziyet ettim. Hatamı da anladım. Şu hikmete bak ki, Mevla(c. c) beni ikaz için
bir köpeği dile getirdi. Şimdi O’nun huzuruna hangi yüzle çıkacağımı
bilemiyorum. ’’ O zaman köpek şu cevabı verdi.
‘’Ey Allah’ın Nebisi! İzzet ve saadet şişesini yere çal. Alçakgönüllülüğü şiar
edin. Şu öğüdüm de derdine derman olsun İpi kendi boğazına tak ve
‘’Kendimden daha aşağısını bulamadım’’ diyerek Mevla’nın huzuruna çık.
Umulur ki affolunursun’’ Hz Musa(a. s) bu öğüde kulak verip söyleninleri aynen
yaptı. Allahü Teâlâ(c. c):’’ Hani bana en ednâ kulumu getirecektin deyince Hz
Musa(a. s) cevaben:’’Ya Rabbi! Her şey sana malumdur. Aradım, Taradım,
benden ednâsını bulamadım. Bu sebeble kendi nefsimi sana getirdim’’dedi.
Allahü Teâlâ(c. c):’’Ya Musa! Eğer o köpeği bu iple şu şekilde huzuruma

çıkarsaydın, Seni nebiler defterinden silerdim. Fakat dilediğin özür sebebi ile
seni affettim’’ buyurdu.
**”Yemin olsun ki, insanı biz yarattık. Nefsinin ona neler fısıldadığını da biz
biliriz. Biz ona şah damarından daha yakınız”. (Kaf Sûresi, 16. ayet)

Prof.Dr. Hilmi Özden, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı öğretim üyesidir. Aynı üniversite Türk Dünyası Araştırmaları Merkezi Kurucu Müdürü de olan Özden, Türk kültürü ve medeniyet çalışmaları ile akademik ve edebi düzeyde ilgilidir.