Tarım ve turizm can çekişiyor…

Tarım ve

turizm

can

çekişiyor…

Necdet Buluz

Tarım ve turizm sektörü bütün çabalara rağmen komadan çıkamıyor.

Yapılan bir araştırma tarım ve turizm sektörünün can çekişmekte olduğunu ortaya koydu. Tarım sahasında çalışan sayısı düşerken turizm dalında beklenen gelişme görülmüyor. Özetleyecek olursak bu iki sektör de gelecek için bir şey vermiyor.

Biz, yıllardır turizmden söz ediyoruz. Turizmdeki gelişmeleri sizlerle paylaşıyoruz. Ancak bu sektörün bugün düştüğü durumun hiç de içler acısı olduğuna değinmedik. O kadar fırsat ve imkanlara rağmen turizmde ilklere imza atamıyoruz. Alternatif turizmden yararlanamıyoruz. Nereye el atsak elimizde kalıyor.

2 milyona yakın istihdam sağlayan turizm dalında 1 milyon istihdamla kapılar kapanıyor. Kaldı ki bu çalışanların yarısı da mevsimlik. Turizmde yan sektör kan ağlıyor. Siftahsız dükkan kapatan var. Kiralar bile almış başını gidiyor.

Tarım neredeyse bitmek üzere. Her gıda maddesi ithal ediliyor. Bu ürünlerin de tadı tuzu yok. Yakın bir gelecekte bugün elde ettiklerimizi bulmakta güçlük çekersek şaşırmayalım.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2024’te hizmet sektöründeki gelirler tarım, turizm ve imalat sektörlerindekileri geride bıraktı.

2024’te en yüksek maaşlar genellikle finans-bilişim-iletişim gibi teknoloji yoğun hizmet sektörlerinde görülürken, en düşük maaşlar tarım ve turizm gibi emek-yoğun sektörlerde gerçekleşti. 

En Yüksek Kazanç: Finans, sigorta ve bilişim gibi hizmet sektörleri (2024’te yıllık ort. 242 bin TL). 

En Düşük Kazanç: Tarım sektöründe yıllık 154 bin TL; turizm sektöründe konaklama ve yiyecek-içecek hizmetlerinde ise aylık ortalama 23 bin TL civarı. 

Bu uçurumu, finans gibi döviz ve teknolojiyle bağlantılı sektörlerin yüksek gelir fırsatları oluşturması ile turizm/kalifiye işgücü düşük hizmet sektörlerinin sabit, düşük ücret uygulamaları birlikte ortaya koyuyor.

Mevsimsellik ve İş Yapısının Etkisi

Tarım ve turizmde iş çok sezonlu. TÜİK verilerine göre 2024’te mevsimlik tarım işçilerinin ortalama günlük ücreti 943 TL’yi bulurken, devamlı tarım işçilerinin aylık geliri 26 bin TL düzeyindeydi. Turizmde ise ortalama ücretler genellikle asgari ücretin biraz üzerinde; örneğin F&B alanında çalışanlar 23 bin TL civarı alıyor. Bunun sonucu olarak, yoğun dönemde yüksek kazanan mevsimlik çalışanlar yıllık bazda bile sabit aylık gelire göre çok daha az kazanıyor. 

Çalışanlarda en düşük yıllık gelirin de tarım ve turizmde olduğunu söylersek konuyu biraz daha açmış oluruz.

Tarımsal miras, tarihi ve kültürel mirasın bir parçası olarak değerlendiriliyor.

ATG Hotels’in desteğiyle, 02 Haziran 2025 tarihinde Antalya Kremlin Palace Hotel’inde düzenlenen GIAHS Ulusal Kapasite Geliştirme Çalıştayı, geniş bir katılımla başarıyla tamamlandı. FAO ve Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğiyle yürütülen “Tarımsal Miras Sistemlerine Yönelik Ulusal Kapasitenin Güçlendirilmesi” Projesi (TCP/TUR/3907) kapsamında, Türkiye’nin ilk GIAHS (Küresel Öneme Haiz Tarımsal Miras Sistemleri) başvurusu süreci, çalıştayla birlikte hız kazandı.