Sapanca, Akyazı, Hendek, Geyve, Arifiye, Kocaali,Karasu,Adapazarı ilçelerinde heyelan tehdidi devam ediyor

Heyelan duyarlılık haritalarından da yararlanılarak heyelana duyarlı alanlardaki yerleşimlerin gelişiminin sınırlandırılması (heyelandan kaçınma), tüm yersel planlamalarda kullanımının sağlanması

Kazı, kademelendirme ve inşaat kuralları,

Şev ve yamaç iyileştirme tekniklerinin uygulanması,

Doğal drenaj yeniden tesisi, drenaj kabiliyetli kontrol yapıları, biyoteknolojik uygulamalar

İzleme ve erken uyarı sistemlerinin kullanılması

Sapanca, Akyazı, Hendek, Geyve, Arifiye, Kocaali,Karasu,Adapazarı ilçelerinde tarıma elverişli kıyı ve taban arazilerin amaç dışı kullanılması ormanlık alanlardaki sosyal baskıyı artırmakta, ayrıca taban arazilerinin yerleşim yeri olarak kullanılması derelerdeki akımın yükselmesi ile birlikte bu alanlarda can kaybı ve yüksek oranda maddi zarar oluşturma riskini daha da artırmaktadır.

Kıyı ve taban arazilerde amaç dışı kullanım yanında dere yatakları daraltılmakta, yatağın içinde yapılan çeşitli işlemler (kum, çakıl alma vb…) yatağın hidrolik özelliklerini tahrip edilmekte, derenin mansap bölümünde yapılan hatalı tesisler nedeniyle yüksek akımlar sonucu meydana gelen sel ve taşkınların oluşturduğu zararlar daha da  artmaktadır.

FEHMİ DUMAN-Erozyon Eğitmeni

Sapanca, Akyazı, Hendek, Geyve, Arifiye, Kocaali,Karasu,Adapazarı ilçelerinde arazinin yanlış kullanılması sebebiyle kısa süreli şiddetli sağnak yağışlar can ve mal güvenliği açısından büyük risk oluşturmaktadır. Orman örtüsünün her geçen tahrip edilmesi bu riskin şiddetini artırmaktadır.

Jeolojik olarak heyelana uygun yamaçlar üzerinde statik dengenin oluşmasına katkı sağlamakta, yamacın hidrolojik ve hidrolik yapısını koruyarak suyun yamaç üzerinde heyelan oluşturma ihtimalini azaltmaktadır.

Orman altında oluşan ölü örtü kendi ağırlığının 10 katı kadar suyu tutarak suyun yüzeysel akışa geçmesini engellemekte veya pik akım oluşma süresini artırmaktadır. Orman örtüsü oluşturduğu bol miktardaki organik madde sayesinde topraklardaki ıslanmaya dayanıklı agregat sayısını artırmaktadır.

Havzaların orta ve yukarı kesimlerinde bulunan koruyucu orman örtüsü derelerdeki akımının kontrol edilmesi üzerinde önemli etkiye sahiptir

Toprak koruma yeteneği yüksek olan bitki örtüsünün tahrip edilerek; toprak koruma yeteneği az olan türlerin alana getirilmesi sonucunda heyelan olma ihtimali artmaktadır.

Yapılması gerekenler;

1. Arazi kullanımı değişiminde heyelan riski göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Özel mülkiyet de olsa dahi üzeri boylu ağaçlarla kaplı alanların bitki örtüsünün kesilmesinde heyelan riski göz önünde bulundurulmalı ve heyelan meydana gelmemesi için gerekli tedbirle alınmalıdır.

3. Kadastro-arazi mülkiyet sorunları çözümlenmeli,

4. Kentsel-kırsal alan planlamalarının bütünleşik havza ilkelerine göre yapılmalı,

5. Arazi kullanımlarında koruma – kullanma ilkesinin titizlikle uygulanması, tarım alanlarında drenajı sağlayıcı arazi Islahı ve korumalı tarım uygulamaları yapılmalı,

6. Özellikle havzaların yukarı kesimlerinde gereksiz, aşırı ve tekniğine uygun olmayan yol yapım çalışmalarının

kısıtlanmalı, denetim altına alınmalı,

7. Verimli tarım arazilerinin tarım dışı kullanımına son verilmeli, bu konudaki denetimler artırılmalı,

8. Dere yataklarının kenar ve civarında taşkın sınırlarında yerleşime izin verilmemeli, daha güvenli yerleşim

yerleri oluşturulmalı,

9. Tüm arazilerde yağmur suyu drenaj sistemi oluşturulmalı, atık sular denetim altına alınmalı, bu konuya

ilişkin rehabilitasyon çalışmaları yapılmalı,

10. Tekniğine uygun olmayan menfez ve benzeri drenaj yapıları ile doğal drenajın yeniden tesisi için ihtiyaç

duyulan drenaj tesisleri yapılmalı, yol ve sanat yapıları yapım, bakım, onarım ve rehabilitasyon çalışmalarına

hız verilmelidir,

11. Dereler bütüncül havza yaklaşımıyla yönetilmeli, dere yataklarındaki usulsüz yapı ve tesisler kaldırılmalı,

dere yatakları temizlenmeli, dere yataklarına müdahalelerin kontrolü ve denetimi daha sıkı yapılmalı,

12. Heyelan Duyarlılık haritaları ve değerlendirme projeleri yapılarak alt ve üst yapı planlamaları ile havza bazlı

çalışma yapılacak alanların belirlenmesinde kullanılmalıdır.

13. Taşkın, heyelan ve çığlar imar planlarında dikkate alınmalı,

14. Meraların Islahı, Yönetimi ve Korunması

15. Dere mecralarında geçirgen yapı ve tersip bendi yapılmasına hız verilmeli,

16. Havza bazlı ağaçlandırma, rehabilitasyon, erozyon, sel ve heyelan kontrol çalışmaları yapılmalı,

17. İhtiyaç duyulan yerlere OMGİ İstasyonları kurulmalı,

18. Yöre halkı, suyun fazla olduğu dönemlerde nasıl davranacağı ve neler yapması gerektiği hususunda

eğitilmeli, sel ve heyelan konusunda bilinçlendirilmelidir.

19. Sapanca, Akyazı, Hendek, Geyve, Arifiye, Kocaali,Karasu,Adapazarı ilçelerinde iklim ve kayaç yapısı sebebiyle kimyasal ayrışma hızlı olmakta ve ayrışmış toprak kalınlıkları sahile doğru gittikçe artmaktadır. Artan toprak kalınlığına bağlı olarak doğal yamaçlarda izlenen heyelan sıklığı artmaktadır. Bu nedenle bu sahalara kontrolsüz kazı yapılmamalıdır.

Yapılması gereken Drenaj Faaliyetleri;

1. Genel olarak yapılacak tesisler drenaj kabiliyetli olmalı

2. Fındık bahçelerinde çevirme hendekleri tekniğine uygun olarak yapılarak kullanımı sağlanmalı, yaygınlaştırılmalı,

3. Fındık bahçelerinde drenaj ağırlıklı arazi ıslah projeleri geliştirerek fazla suyun tahliyesi sağlanmalıdır. Bu tür projelerin yapılması teşvik edilmeli ve yaygınlaştırılmalı,

4. Yukarı havzalarda yapılacak drenaj, enine yapılar vb. heyelan ve sel kontrol projeleri ile havzanın yamaç hareketlerine karşı daha dirençli hale gelmesi sağlanmalıdır,

5. Köy ve orman yollarının drenajı sağlanmalı,

6. Dere, derecik ve oyuntuların yol geçişlerinde menfez

yapıları gözden geçirilmeli,rusubat ile tıkanmalarını önlemeye yönelik iyileştirme çalışmaları yapılmalı. İhtiyaç duyulan yerlere tekniğine uygun menfezler yapılması,

7. Atık suların drenajı sağlanmalı, gömülü alt yapı elemanlarında kaçakların olmasına engel olunmalı.