Dere yatağı kıymetli oldu…

Dere

yatağı

kıymetli

oldu…

Necdet Buluz

Ev ve mahalle kuracak arsa bulamayan TOKi şimdi dere yatağına mahalle kurmaya çalışıyor. Dere yatağına konut inşa edilir mi?

AFAT raporuna göre TOKİ’nin seçtiği arazi taşkın riski altında bulunuyor. Tehlike çok büyük. Buna nasıl izin veriliyor? Çandır Çayının yatağında toplam 206 blok inşa edilecek.

TOKİ’nin Antalya Konyaaltı’nda yapacağı 6 etaptan oluşan yeni toplu konut projesi için seçilen yer tartışma yarattı. Çakırlar Mahallesi sınırlarında bulunan arazi, Boğaçayı’nın kolu olan Çandır Çayı’nın yatağında yer alıyor. Toplam 206 bloktan oluşan projede iki ilkokul ve bir cami de yer alıyor. Geçmişte kum ve çakıl ocaklarının bulunduğu bölge, AFAD’ın hazırladığı İl Afet Azaltım Raporunda taşkın riski olan yerler arasında gösteriliyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) Antalya’da yapılması planlanan yeni konut projelerini duyurdu. Konyaaltı ilçesine bağlı Çakırlar Mahallesi’nde, yaklaşık 563 bin m2’lik alanda yapılması planlanan mahalle büyüklüğündeki proje, 6 etaptan oluşuyor. Toplam 4574 konut, 70 dükkân, 2 ilkokul ve 1 camiden oluşan proje için 23 Eylül 2025 tarihinde ÇED sürecinin başladığı duyuruldu. TOKİ’nin resmi internet sitesinde ise projelerin ihale tarihleri paylaşıldı. Ancak TOKİ’nin kuracağı yeni mahalle için yapılan yer seçimi tartışma yarattı.

Birçok ilde yapılan projelerde kayalık ve sağlam zeminleri tercih eden TOKİ’nin Antalya’da yapacağı yeni proje için taşkın riski olan dere yatağını seçmesi dikkat çekti. Proje için seçilen arazi, Boğaçayı’nın bir kolu olan ve geçmişte kum ve çakıl ocaklarıyla tahrip edilen Çandır Çayı’nın yatağında yer alıyor. Alüvyon zeminden oluşan arazide, bodrum zemin ve artı 5 kattan oluşan toplam 206 blok inşa edilecek.

Başka yapılaşmalarda TOKİ evleri taşlı ve sağlam zeminli yerlere inşa edildi. Kimse de itirazcı olmadı. Antalya’daki bu yapılaşma tamamen risk altında olacak. Birilerinin bunu önlemesi gerekiyor.

AFAD’ın 2021 yılında hazırladığı Antalya İl Afet Azaltma (İRAP) Raporu’na göre TOKİ’nin yeni kuracağı mahalle taşkın riski altındaki bölgede yer alıyor. Boğaçayı ve kollarını etkileyecek taşkın riski haritasına da yer verilen raporda, 1620 hektarlık alanı etkilemesi beklenen senaryoya değinilerek şu ifadelere yer veriliyor: “Boğa Çayı Çayın Q100 değeri 1355 m3 /s, Q500 değeri 1892 m3 /s’dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 1530 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 1620 ha olduğu belirlenmiştir. Boğa Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.10’da verilmektedir.”

2016 yılında, dönemin Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından hazırlanan Antalya Havzası Taşkın Yönetim Planı’nda da bölge taşkın riski bulunan yerler arasında gösteriliyor. Dere yatağı ve dağ eteğindeki arazi, hızlı gelişen seller için de risk taşıyor. Ancak TOKİ’nin hazırladığı ÇED raporunda (Proje Tanıtım Dosyası), “Planlanan proje sahasında proje kriterlerini etkileyecek yavaş gelişen, hızlı gelişen ve ani gelişen seller söz konusu değildir” ifadelerine yer verilmesi dikkati çekiyor.

TOKİ’nin bağlı olduğu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, taşkın yönetim planı kapsamında önleyici tedbirleri alması gereken paydaş kurumlar arasında yer alıyor. Özellikle kentlerde büyük zararlara yol açan sel ve taşkınların önlenmesinde, yapılaşma için seçilen arazilerin planlanması önem taşıyor.

Mekânsal Planlama da aynı bakanlığın sorumluluğunda. Ancak birçok ilde TOKİ için seçilen yerlerin kayalık ve sağlam zeminlerde yer almasına rağmen Antalya’da taşkın riski olan dere yatağındaki alüvyon arazinin seçilmesi planlama hatası olarak yorumlanıyor.